هنر موسیقی

نکته اي که در شکل اول و دوم مشاهده مي شود نياوردن پايه آکوردها مانند نت "ر" در آکورد Dm7 يا "سل" در آکورد G7 و نت "دو" در آکورد CMaj7 است. که اين دقيقآ به انتخاب فرم Voicing بر مي گردد. بعنوان مثال اگر طرفدار Vocing افرادي چون باد پاول (Bud Powell) با دو نت که يکي از آنها نت پايه است، هستيد، مي توانيد پايه آکورد خود را با انگشت شماره 5 دست چپ بگيرد و با انگشت 2 يا 1 نت ديگري از آکورد را.

اما در اين نمونه هدف گرفتن آکوردي است که بوضوح هارموني بخش خود را به گوش شنونده برساند. نگران پايه آکورد نباشيد چرا که نوازنده باس عمومآ در ضرب اول هر ميزان - يا حداکثر هر دو ميزان در ميان - پايه آکورد را مي زند و نت پايه لازم را به هارموني انتقال داده و احساس آکورد را پديد مي آورد. در اينجا به منظور جلوگيري تداخل آکورد پيانو با خطوط که نوازنده باس اجرا مي کند، نه تنها از گرفتن پايه آکورد خودداري مي شود، بلکه تا حد ممکن آکورد را در قسمت هاي بالايي کيبرد نواخته مي نوازيم.

اما شايد تعجب کنيد که مثلآ چرا در آکورد CMaj7 ميزان سوم، نه تنها از نت "سي" استفاده نشده است، بلکه نت هاي بيگانه اي مانند "لا" و يا "ر" در گرفتن آکورد CMaj7 بکار برده شده!

بايد اعتراف کرد که تمامآ به سليقه نوازنده بستگي دارد، خط ملودي و توالي آکورد ها - که همان ii-V-I معمولي است - به ما مي گويد که در ميزان سوم بايد از آکورد CMaj7 استفاده کنيم. دقت کنيد که اگر باس نت "دو" را بنوازد در طول زمان اجراي ميزان ملودي و باس بطور کامل نتهاي آکورد را اجرا خواهند کرد، بنابراين نوازنده مي تواند يک تصميم جسورانه بگيرد و هارموني غني تري را براي اين ميزان استفاده کند. به همين علت از نتهاي ششم و نهم در يک آکورد چهار صدايي استفاده مي کند. (در آکوردهاي اول و دوم نيز از نتهاي بيگانه نسبت به نام آکورد استفاده شده است.)

اگر پيانو در منزل داريد امتحان کنيد و شک نداشته باشيد که از نتيجه آن راضي خواهيد بود.

مثال ملوديک بر روي توالي آکورد ii-V-I

بيايد موضوع را از زاويه ديگر، بدون توجه به بخش ملودي بررسي کنيم. آکورد اول Dm7 شامل نتهاي F-A-C-E است اگر بصورت مجزا به اين نتها نگاه کنيم اولين انتخاب ما احساس آکورد FMaj7 است، اما اگر پايه "ر" توسط باس نواخته شود بدون شک احساس آکورد "ر" مينور هفت که 9 هم شده است و از زيباترين آکوردهاي مينور محسوب مي شود را خواهيم کرد.

اگر از جمله افرادي هستيد که در ابتداي کار نوازندگي Jazz قرار داريد و عادت نداريد آکوردها را بدون پايه اجرا کنيد، در ابتدا چند بار نت "ر" را در قسمت باس بزنيد و بعد آکورد Dm7 اي که ما در اينجا آورده ايم را بگيريد. حتي مي توانيد پس از گرفتن آکورد با دست چپ، از دست راست خود چند بار براي زدن نت "ر" در قسمت باس کمک بگيريد. مطمئن باشيد پس از مدتي تمرين، گوش شما خود به خود نت "ر" را به هنگام اجرا در ميان چهار نت F-A-C-E خواهد شنيد.

نوازندگان پيانو به هنگام اجراي اين سبک از همراهي دست چپ، اغلب تمايل ندارند پرشهاي بلند را به حرکت بخشها نسبت به هم تحميل کنند، حتي ترجيح مي دهند تا آنجا که مي شود بخشها را ثابت نگاه دارند. به همين علت اين موضوع خود - يعني انتخاب پوزيسيون مناسب براي انگشتان - يکي از مهمترين دلايلي است که آوردن نتهاي بيگانه به آکورد را موجب مي شود، عاملي که در نهايت به زيبايي بيشتر هارموني و موسيقي مي انجامد.

به شکل اول دقت کنيد، آکورد اول همان است که تا کنون راجع به آن صحبت کرديم نتهايي شامل فاصله هاي سوم، پنجم، هفتم و نهم در گام "ر" مينور تئوريک. نوازنده براي انجام حداقل حرکت و رساندن معناي آکورد G7 با توجه به آنکه تمايلي به نواختن پايه آکورد ندارد صرفآ بخش سوم - از پايين - آکورد را تنها نيم پرده پايين مي آورد، يعني نت C را به سمت B مي آورد. با نيم پرده پايين آوردن نت "دو" و کشاندن آن به تن حساس گام، همان احساس لازم براي شنيدن يک آکورد پنجم بوجود مي آيد. نگران هفت بودن آکورد هم نبايد بود چرا که از قبل انگشت شماره پنج نت "فا" را نشانه گرفته است. در اين حالت آکورد G7 شما شامل فاصله هاي نه و سيزده نيز هست.

اما براي حرکت از G7 به CMaj7 نوازند ساده ترين، عاقلانه ترين و خوش صدا ترين راه را انتخاب مي کند، با همان پوزيسيون، انگشتها را به اندازه يک کلاويه سفيد به سمت چپ شيفت مي دهد و به آکوردي مي رسد که شامل فواصل 3، 5، 6 و 9 در يک گام ماژور است.

جا دار اضافه کنيم که اين سبک از نواختن آکورد بسيار مورد توجه بسياري از نوازندگان جز از جمله مک کوي تينر (McCoy Tyner) پيانيست بزگ Jazz آمريکايي است.

بنابراين همانطور که دقت مي کنيد به هيچ وجه نوازنده موسيقي Jazz الزامي ندارد که آکورد نوشته شده بر روي ملودي را عينآ اجرا کند او بر حسب سليقه و توانايي خود مي تواند آنرا تغيير داده Alteration خاصي از آنرا اجرا کند. هر چند اين موضوع کاملآ به جايگاه - سازماني - او در ميان اعضاي گروه بستگي دارد.

بعنوان مثال ديگر بايد بگوييم بسياري از نوازندگان پيانوي Jazz، آکورد Maj7 را عمومآ با بدون پايه و با افزودن فاصله نهم اجرا مي کنند. اين مدل اجرا آنقدر مورد علاقه نوازندگان است که به آن پوزيسيون A گفته مي شود. براي تمرين کافي است از فاصله سوم بزرگ نسبت به پايه يک آکورد مينور هفت بگيريد، سعي کنيد بتوانيد اين آکورد را در هر پايه اي بزنيد.